Cümə, Fevral 24, 2017
GÜNDƏM

Azərbaycan Turizm və Menecment Universitetinin (ATMU) 14 tələbəsi beynəlxalq layihələr və əməkdaşlıq proqramları çərçivəsində dünyanın nüfuzlu ali təhsil ocaqlarında bir semestr təhsil alıb.

ATMU-dan bildiriblər ki, həmin gənclərlə keçirilən görüşdə bu ali təhsil ocağının rektoru vəzifəsini icra edən Eldar Aslanov xarici universitetlərdə təhsil alan tələbələrin yaxın gələcəkdə əmək bazarında layiqli yer tutacaqlarına əminliyini ifadə edib.

Vurğulanıb ki, tələbələr Türkiyənin Sakarya Universiteti, Akdeniz Universiteti, Orta Doğu Texnik Universiteti, Kastamonu Universiteti, Finlandiyanın Kajaani Tətbiqi Elmlər Universiteti, Almaniyanın Yade Tətbiqi Elmlər Universitetində təhsil alıblar.

Qeyd edək ki, ATMU-nun tələbələrinin yeni tədris ilində də dünyanın nüfuzlu universitetlərində müxtəlif ixtisaslar üzrə təhsil almaları nəzərdə tutulub.

AZƏRTAC

“Bütün vulkan strukturları neft-qaz baxımından perspektivlidir. Vulkan olan ərazidə Yerin dərin qatlarında neft-qaz yığımları var. Ancaq onları öyrənərək bu barədə dəqiq məlumat vermək lazımdır”.

Bunu AMEA-nın Geologiya İnstitutunun Palçıq vulkanizmi şöbəsinin müdiri, geologiya-minerologiya elmləri doktoru, professor Adil Əliyev deyib.

Bu məsələ ilə bağlı tədqiqatların aparıldığını deyən A.Əliyev bildirib ki, Azərbaycanda palçıq vulkanların olduğu ərazilərdə neft-qaz çıxarılır. Belə ərazilər həm quru, həm də dənizdədir:

“Harada vulkan varsa, orada yataqlar var. Azərbaycanda kəşf olunan yataqların demək olar ki, əksəriyyəti palçıq vulkanları strukturları ilə əlaqədardır”.

Alim bildirib ki, vulkan püskürdükdə Yerin dərin qatlarından Yer səthinə külli miqdarda vulkan məhsulları çıxır:

“Biz onları öyrənirik və hansı dərinlikdə, hansı geoloji əmələ gəlmələrlə neft-qaz yığımlarının movcud ola bilməsi barədə fikir söyləyirik. Vulkan püskürərkən kənara tullanan müxtəlif tipli süxur nümunələrini laborator şəraitində öyrənəndə müəyyən edirik ki, hansı dərinlikdə hansı proseslər gedə, harada neft-qaz yığımları ola bilər. Bizim buruqlar qazma işi ilə böyük dərinliklərə çata bilmirlər. Məsələn, quyular 5-6 km dərinlikdə qazılır, amma vulkan püskürəndə daha dərindən – 7-9 km-dən Yer səthinə həmin məhsulları çıxarır. Biz onları öyrənərək neft-qaz yığımları haqqında fikir söyləyə bilirik”.

Trend

Azərbaycan Dillər Universitetində (ADU) çalışan işçilərin və professor-müəllim heyətinin maddi rifahının yüksəldilməsi istiqamətində daha bir mühüm addım atılıb.

ADU-dan verilən məlumata görə, ADU-nun rektoru vəzifəsini icra edən professor Əfqan Abdullayev təhsil müəssisəsində eyni vəzifə və eyni elmi adlara malik olan əməkdaşların əmək haqlarında olan süni diferensiallaşdırmanın aradan qaldırılması məqsədi ilə əmr imzalayıb. Əmrə əsasən universitet əməkdaşlarının əmək haqlarına yenidən baxılıb.

1 yanvar 2017-ci il tarixindən ştat cədvəlinə edilmiş dəyişikliyə əsasən rəhbər vəzifəni tutan işçilər istisna olmaqla inzibati idarəetmə və xidmətedici heyətdə çalışan işçilərin əmək haqqı təxminən 10 faiz artırılıb.

Dəyişiklik nəticəsində ADU-da müəllimin əmək haqqında artım 50 manat, elmlər namizədi olan müəllimin əmək haqqında 200 manat, elmlər namizədi olan baş müəllimin əmək haqqında 150 manat, dosent-elmlər doktorunun əmək haqqında 200 manat, professor-elmlər doktorunun əmək haqqında isə 250 manat təşkil edir.

SİA

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Münhen Təhlükəsizlik Konfransında  səsləndirdiyi bəyanatlar hətta, Avropada və dünyada ciddi rezonansa və müsbət əks reaksiyalara səbəb oldu.
Bunu millət vəkili Azay Quliyev Prezident İlham Əliyevin Münhen Təhlükəsizlik Konfransında  Azərbaycanın dünyanın təkcə enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında deyil, eyni zamanda,  ciddi problemlərin həllində müstəsna rol oynaması, güc mərkəzləri və ölkələri arasındakı problemlərin çözümündə vasitəçilik missiyası ilə bağlı  verdiyi mesajları şərh edərkən  deyib.
Onun sözlərinə görə,  dövlət başçısı İlham Əliyevin belə mötəbər tribundan  dünya ictimaiyyətinə səsləndirdiyi bu tezislər və mesajları Azərbaycan dövlətinin uzunmüddətli həyata keçirdiyi məqsədyönlü siyasətin nəticəsi və bəhrəsi kimi dəyərləndirir.
“Belə ki, Azərbaycan Prezidentinin həyata keçirdiyi uzaqgörən, milli mənafelərə söykənən və peşəkarcasına  yürütdüyü siyasət nəticəsində dünyadakı bütün güc mərkəzləri ilə eyni məsafədə dayanaraq, qarşılıqlı maraqlara dayanan əməkdaşlıq quruldu. Bu siyasət Azərbaycan kimi mürəkkəb geosiyasi, geoiqtisadi bir coğrafi məkanda yerləşən ölkə üçün elə də asan görünməsin. Çox nadir ölkələr ola bilər ki, belə mürəkkəb coğrafi məkanda yerləşib, həm öz milli, həm də digər güc mərkəzlərinin maraqlarına ziyan vurmadan bərabər səviyyədə balanslaşdırılmış siyasət yürütsün. Bu, böyük peşəkarlıq tələb edir ki, bunu da Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bacardı. Məhz Prezident İlham Əliyev belə bir siyasətin müəllifi olmaqla, Azərbaycanı beynəlxalq aləmə, özünü etibarlı tərəfdaş ölkə kimi təqdim etməyi bacardı. Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə böyük nüfuz sahib olmasına gətirib çıxardı. Məhz bu uğurlu  siyasət nəticəsində dünyanın güc mərkəzlərinin Azərbaycana hörmət etməsi ilə yanaşı, onunla etibarlı tərəfdaş kimi çıxış etməsinə nail olundu”- deyə, millət vəkili vurğulayıb.
A. Quliyev əlavə edib ki, məhz bu siyasətin real nəticəsi olaraq, dünyanın  nəhəng ölkələri hesab edilən ABŞ-la Rusiya öz ixtilaflarını çözmək  və qarşılıqlı əməkdaşlıqlarının perspektivlərini müzakirə etmək üçün Bakıda bir araya gəlməyə qərar verdilər: “Xüsusən də ən həssas məsələ olan hərbi sferanın rəhbərlərinin Bakıda bir  araya gəlməsi  Azərbaycanın etimad və inam məkanı olduğundan dünyanın hətta, nizamına təsir edə biləcək məsələlərin müzakirə edildiyi yer anlamını bir daha təsdiq etmiş oldu. Azərbaycanın güvəniləsi bir ölkə olduğunu sübut etdi. Bu və digər məsələlər bir daha Azərbaycanın  beynəlxalq aləmdə nə qədər  etibarlı rola malik olduğunu göstərmiş oldu. Azərbaycan Prezidentinin Münhen Təhlükəsizlik Konfransında da buna yönəlik bəyanatlar səsləndirməsinin əsası var idi  və bu mesajla dövlət başçısı Azərbaycanın dünyada hansı rola malik ölkə olduğunu nümayiş etdirdi. Yəni, Azərbaycan Prezidentinin həyata keçirdiyi siyasət bir daha onu sübut etdir ki,  bu siyasət Azərbaycanın beynəlxalq aləmdəki yerinin və mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət etməklə yanaşı, milli maraqlarımıza xidmət edən siyasətdir”.
Millət vəkili onu da bildirib ki, məhz bu uzaqgörən və milli maraqlara söykənən siyasət nəticəsində son dövrlərdə Azərbaycanla Avropa ittifaqı (Aİ) arasına münasibətlər yeni  əməkdaşlıq mərhələsinə qədəm qoyub: “Prezident  İlham Əliyev xarici siyasətlə bağlı hər zaman bir fikri səsləndirib ki, Azərbaycan bütün dünya ölkələri, təşkilatlar və qurumlarla qarşılıqlı maraqlara uyğun bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq münasibətlərində maraqlıdır . Yəni, qarşılıqlı maraqlara söykənən əlaqələr qurmaq istəyir. Azərbaycan heç bir halda  kiminsə diqtəsi  ilə siyasət həyata keçirmir və siyasətini buna uyğun qurmur. Azərbaycan heç bir güc mərkəzinin maraqlarını ifadə edən platsdarm  rolunu oynamır. Aİ ilə münasibətlərin qurulmasında da bu siyasət  buna söykənir”- deyə, millət vəkili vurğulayıb.
A. Quliyev  bildirib ki, bir neçə il öncə Avropa qurumlarının  və Aİ-yə  üzv olan  bir sıra ölkələrin Azərbaycana qarşı haqsızlıqları olub. “Hətta, Azərbaycan Prezidenti o zaman  bəyan etmişdi ki, bu münasibət  təkcə Azərbaycanın deyil, eyni zamanda,  həmin dövlətlərin və qurumların milli maraqlarına ziddir. Artıq Aİ  3-4 ildən sonra Azərbaycan Prezidentinin irəli sürdüyü tezisin həqiqət olduğunu sübut etdi. Məhz bundan sonra Aİ Azərbaycanla bərabərhüquqlu səviyyədə əməkdaşlıq qurmaq barədə razılığa gəldi. Artıq Aİ  Azərbaycanı özünə qarşılıqlı əməkdaşlığa söykənən partnyor kimi qəbul edir. Aİ artıq anlamağa başlayıb ki, Azərbaycan  həm bölgədə, həm də Avropada  çox mühüm rola malikdir. Azərbaycanın bu əhəmiyyətini  qəbul edən Aİ  bərabərsəviyyəli,  qarşılıqlı maraqlara söykənən saziş imzalamaqda  maraqlıdır”.
İmzalanacaq sazişin əhəmiyyətindən danışan millət vəkili bildirib ki,  Azərbaycan bir neçə il bundan öncə Aİ ilə assosiativ saziş imzalanması məsələsində fikir ayrılığı yarandığından bu məsələdən imtina etdi. “Çünki bu saziş Azərbaycanın maraqlarına cavab vermirdi. Ona görə ki, bu sazişdə Azərbaycanın maraqlarını nəzərə almayan bir neçə müddəalar var idi. Onlardan biri və əsası  Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü, suverenliyini şübhə altında qoyan müddəalar var idi. Azərbaycan da haqlı olaraq belə bir sənədi imzalamaqdan imtina etdi. Aİ də artıq  bu sənədin üstündən 3-4 il keçəndən sonra Azərbaycanın haqlı olduğunu və əhəmiyyətini etiraf edərək, münasibətləri yenidən qurmağa çalışır. Aİ ilə münasibətləri yeni mərhələdə qurmaq niyyətindədir. Azərbaycanın Aİ ilə imzalamaq istədiyi saziş maraqlarımıza uyğundur. Hazırda Aİ ilə Azərbaycan arasında münasibətlər yetərincə normallaşıb və bundan sonra da qarşılıqlı maraqlara xidmət edən  addımlar atılacaq”.
gununsesi.info

Türkiyənin TRT1 telekanalının Azərbaycanda yerüstü rəqəmli yayımı ilə bağlı Milli Televiziya və Radio Şurası (MTRŞ) və TİKA arasında razılıq əldə olunub.
MTRŞ-nın Texniki nəzarət şöbəsinin müdiri, professor İsa Məmmədov bildirib ki, analoq yayımla bağlı müqavilə olduğu üçün yeni müqavilənin bağlanmasına ehtiyac qalmayıb.
Şöbə müdiri qeyd edib ki, mövcud müqavilə 2018-ci ilə qədər qüvvədədir: “TİKA və MTRŞ arasında razılıq əldə olunub, TRT 1 telekanalının yaxın zamanlarda yayımı bərpa olunacaq. Bakı şəhəri və Abşeron yarımadası ərazisində TRT 1 48-ci TV yayım kanalında, bölgələrdə isə ümumölkə TV proqramları ilə eyni paketdə yayımlanacaq. Rəqəmli TV yayımına keçilməsi bu telekanalın ölkəmizdə yayımlanması üçün heç bir texniki problem yaratmamışdı. Sadəcə rəqəmli yayım üzrə yayımın şərtləri analoq yayımının şərtlərindən fərqli olduğuna və TRT 1 rəhbərliyi bu şərtləri araşdırmadığına görə telekanalın Azərbaycanda yayımı dayandırılmışdı”.
Qeyd edək ki, Azərbaycanlı rəqəmli TV yayımına keçildikdən sonra TRT 1-in yerüstü yayımı ötən ildən dayandırılıb. Noyabrın 1-dən etibarən Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında, dekabrın 1-i, 10-u və 20-si bölgələrdə analoq TV yayımı dayandırılıb. Azərbaycanda yalnız rəqəmli TV yayımı həyata keçirilir. TRT 1 Azərbaycan və Türkiyə hökumətlərarası (TRT 1, keçmiş Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyi və Milli Televiziya və Radio Şurası arasında imzalanmış) müqaviləyə uyğun olaraq Radiotezliklər üzrə Dövlət Komissiyasının 8 dekabr 1995-ci il tarixli razılığı əsasında yayımlanıb.
APA

“Sonuncu Əsr” bir qrup gənc tərəfindən yaradılan dini və siyasi məzmun daşımayan elmi-mədəni dərgidir. “Sonuncu Əsr”dərgisi həvəskar dostların dərgi heyətinə qatılması üçün təcrübə proqramı elan edir!
Təcrübə proqramına tələbələr, magistrantlar və ümumiyyətlə iştirak etmək istəyən hər kəs müraciət edə bilər. 3 aylıq proqramın sonunda təcrübəçilərə rəsmi sertifikat veriləcək. Təcrübə proqramında fəaliyyətləri ilə seçilənlər isə dərgimizdə daimi çalışa biləcəklər.
İş qrafiki sərbəstdir.
Aşağıdakı vakansiyalara namizədlər qeydə alınacaq. (Başqa ixtisasda olan dərginin inkişafı üçün çalışa biləcək və proqramda həvəslə iştirak edə biləcək olanlarda müraciət edə bilərlər).
1. Sosial media marketinqi
2.Araşdırmaçı (Fəlsəfə, Psixologiya və s. ixtisaslar üzrə)
3.Redaktor
4.Veb-Dizayner
5.Tərcüməçi (Türk dilləri, ingilis dili və rus dili üzrə)
6.Montajçı
7.Jurnalistlər
8.Fotojurnalist
Dərgi işinə həvəsli olan digər ixtisaslardada təhsil alan dostlar müraciət edə bilərlər. Göndərilən məlumatlar dəyərləndirilərək seçilən şəxslər müsahibəyə dəvət olunacaq və nəticə ilə bağlı yekunlar qısa müddətdə elan olunacaq.
Müraciət üçün formu doldurmanız yetərlidir. Forma belədir  https://docs.google.com/forms/d/1s892po3KMLqadzzwgJJsSwG4nD1S40nmy0Z9NSuFGtE/edit?no_redirect=true

Son qeydiyyat tarixi: 03.03.2017.
Sayğılarla…

“Hörmətli cənab Prezident mənə göstərdiyiniz yüksək etimada görə, sizə dərin minnətdarlığımı bildirirəm.
Mən bu vəzifəyə təyin olunmaqla öhdəmə düşən məsuliyyətin ciddiliyini tam şəkildə dərk edirəm və inanıram ki, sizin, cənab prezident və bütün mənə inanan insanların etimadını doğrultmağı bacaracağam”.

Bunu Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən Təhlükəsizlik Şurasının iclasında deyib.

Mehriban Əliyeva bildirib: “Mənim fəaliyyətim haqqında dediyiniz sözlər, verdiyiniz qiymətlərə görə təşəkkürümü bildirirəm, belə bir qiymətə layiq olmaq böyük bir şərəfdir. Sadaladığınız hər bir uğurun, hər nailiyyətin arxasında sizin köməyiniz, sizin dəstəyiniz durur. Keçmiş illər ərzində sizin dövlətçilik ideyalarınız, vətənpərvərliyiniz, Azərbaycan dövlətinin maraqlarını sədaqətlə, iradəylə, cəsarətlə qorumağınız, Azərbaycan xalqı ilə birliyiniz mənim və mənimlə çalışan bütün insanların fəaliyyətini istiqamətləndirən bir nümunədir”.

azvision.az

Dağlıq Qarabağa qayıdış Cocuq Mərcanlıdan başlayır.

Bunu Azərbaycan millətlərarası, multikulturalizm və dini məsələlər üzrə Dövlət müşaviri Kamal Abdulla bu gün Qafqaz Müsəlmanları İdarəsində keçirilən “Xocalı soyqırımı xalqın qan yaddaşıdır!!! “Xocalıya ədalət!” tədbirində deyib.

K.Abdulla bildirib ki, ümid edirəm ki, Cocuq Mərcanlıda erməni vandalizminin nümunəsi olaraq dağılmış evlərdən bir hissə açıq səma altında bir muzey kimi saxlanılacaq və bizi erməni vandalizmini daim yaddaşımızda saxlamağa çağıracaq.

Trend

Bu gün Beynəlxalq Ana Dili Günüdür.

Fevralın 21-i bütün dünyada Beynəlxalq Ana Dili Günü kimi qeyd olunur. 1999-cu ilin noyabrında Banqladeş səfirinin təşəbbüsü ilə UNESCO tərəfindən fevralın 21-i Beynəlxalq Ana Dili Günü elan edilib.

Beynəlxalq Ana Dili Günü 1952-ci il fevralın 21-də Banqladeşin Benqal şəhərində öz ana dilinin rəsmi dil olması uğrunda mübarizə aparan 4 tələbənin öldürülməsi hadisəsini bir daha insanların xatirəsində canlandırır.

Dil hər bir millətin maddi və mənəvi irsini qoruyan və inkişaf etdirən ən mühüm və ən güclü vasitədir. Hər bir insan öz ana dilini yaxşı bilməli və onu qorumalıdır. Ana dili insanın mənəvi aləminin zənginləşməsində, dünyagörüşünün genişlənməsində, mükəmməl təhsil almasında, öz soydaşları ilə ünsiyyət qurmasında mühüm rol oynayır. Ana dili millətin özünəməxsusluğunu qorumaqla yanaşı, tərcümə vasitəsilə başqa xalqların mədəni irsi ilə tanış olmağa, onlarla ünsiyyət qurmağa imkan yaradır.

Millətin dilinin dövlət dili statusuna yüksəlməsi tarixi hadisə, milli dövlətçilik tarixinin qızıl səhifəsidir. Bu məqam millətin millət olaraq təsdiqidir. Çünki dilin dövlət dili statusuna yüksəlməsi millətin öz taleyinə sahibliyinin, dövlət qurmaq və qorumaq qüdrətinin, eyni zamanda, dilinin zənginliyinin sübutudur. Bu mənada dilin dövlət dili statusu qazanması həqiqətən qürur gətirən tarixi hadisədir.

Azərbaycan dili bu tarixi hadisəni yaşamışdır. Ölkəmizdə ana dilinin hərtərəfli inkişafı, beynəlxalq münasibətlər sisteminə yol tapması ulu öndər Heydər Əliyevin dilimizin qorunmasına yönələn düşünülmüş siyasətinin nəticəsidir.

2002-ci il sentyabrın 30-da “Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında” Qanunun qəbul edilməsi Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi işlədilməsi, onun tətbiqi, qorunması və inkişaf etdirilməsi, dünya azərbaycanlılarının Azərbaycan dili ilə bağlı milli mədəni özünümüdafiə ehtiyaclarının ödənilməsi istiqamətində daha bir addım olmuşdur. Bu sənəd ümummilli lider Heydər Əliyevin xalqımıza və onun dilinə tükənməz məhəbbətinin, qayğısının parlaq nümunələrindən biridir.

Hazırda bu ənənələri Prezident İlham Əliyev uğurla davam etdirməkdədir. Dövlətimizin başçısının “Azərbaycan dilində latın qrafikası ilə kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi haqqında” 2004-cü il 12 yanvar tarixli Sərəncamı və bu istiqamətdə görülən digər işlər dilimizin inkişafına böyük qayğının təzahürüdür.

Ana dilimizi qorumaq və inkişaf etdirmək hər bir azərbaycanlının müqəddəs borcudur.

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin bu gün imzaladığı sərəncamla Mehriban Əliyeva Azərbaycanın birinci vitse-prezidenti təyin edilib.
26 sentyabr 2016-cı ildə keçirilən ümumxalq səsverməsində qəbul edilən Konstitusiyaya əlavə və dəyişikliklərə əsasən, Azərbaycanın birinci vitse-prezidenti və vitse-prezidentləri Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilirlər.
Azərbaycan Respublikasının vitse-prezidenti vəzifəsinə seçkilərdə iştirak etmək hüququna malik olan, ali təhsilli, başqa dövlətlər qarşısında öhdəliyi olmayan Azərbaycan Respublikası vətəndaşı təyin edilir.
Birinci vitse-prezident və onun ailəsi dövlət hesabına təmin edilir. Birinci vitse-prezidentin və onun ailəsinin təhlükəsizliyini xüsusi mühafizə xidmətləri təmin edir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti vaxtından əvvəl vəzifədən getdikdə 60 gün müddətində növbədənkənar prezidenti seçkiləri keçirilir və bu halda yeni prezident seçilənədək Azərbaycan Respublikasının Prezidenti səlahiyyətlərini birinci vitse-prezident icra edir. Bu müddət ərzində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini icra edən birinci vitse-prezident istefa verdikdə, səhhətinə görə öz səlahiyyətlərini icra etmək qabiliyyətini tamamilə itirdikdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müəyyən etdiyi ardıcıllıqla Azərbaycan Respublikasının vitse-prezidenti birinci vitse-prezident statusu almış olur və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini icra edir.
Səlahiyyət müddəti ərzində Azərbaycan Respublikasının vitse-prezidentinin şəxsiyyəti toxunulmazdır. Azərbaycan Respublikasının vitse-prezidenti cinayət başında yaxalanma hallarından başqa tutula, cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə, onun barəsində məhkəmə qaydasında inzibati tənbeh tədbirləri tətbiq edilə, axtarışa məruz qala və şəxsi müayinə edilə bilməz.
Azərbaycan Respublikasının vitse-prezidentinin toxunulmazlığına yalnız Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun təqdimatına əsasən, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən xitam verilə bilər.

APA

Tarix elmləri doktoru, AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya institutunun aparıcı elmi işçisi və tanınmış televiziya aparıcısı Güllü Yoloğludur. Etnoqraf alim uzun müddətdir ki, həm elm, həm də televiziya sahəsində Azərbaycanın folklor və etnoqrafik dəyərlərini təbliğ edir, bizə səhv olaraq sırınan bəzi adətlərdən danışır. Elə bu gün də ondan danışdıq:

– Güllü xanım, bu gün Azərbaycan etnoqrafiyası istiqamətində aparılan araşdırmaları necə dəyərləndirərdiniz?

-Azərbaycan xalqının etnik tərkibinin öyrənilməsinin, etnoqrafik materialların sistemli şəkildə toplanmasının başlanğıcı əsasən, XIX əsrə aiddir. Uzun illər V.N.Qriqoryev, O.S.Yevetski, P.P.Zubov, A.Q.Yanovtsev, İ.L.Serebryakov, A.A.Bakıxanov, M.M.Səfiyev, P.F.Riss, D.İ.Zubarev, A.D.Yeritsov, P.S.Varav, M.Q.Əfəndiyev, A.Qiyasbəyov, V.V.Bartold, N.Y.Marr, İ.İ.Meşaninov, Ə.Ələkbərov, Q.T.Qaraqaşlı, M.V.Quliyeva, R.Babayeva, T.Ə.Bünyadov, Ş.Quliyev, Q.Qeybullayev, Ə.İzmaylova, H.Həvilov, A.Abbasov, K.Əliyev, Ə.Dadaşov, E.Kərimov, N.Quliyeva, B.Abdulla, A.Paşayev, Q.Cavadov, Q.Rəcəbov, X.Xəlilov, bəndəniz və başqaları Azərbaycan əhalisinin təsərrüfat məişəti, maddi və mənəvi mədəniyyəti, ailə-nikah münasibətlərinin inkişafı, etnik tərkibi və s. bağlı tədqiqatlar aparmış və bu tədqiqatlar bu gün də aparılır. Bu sahədə AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun rolu da danılmazdır. Burada maraqlı məsələlərdən biri də odur ki, tək etnoqraflar deyil, eləcə də folklorşünas alimlər Azərbaycan xalqının etnoqrafik materiallarının öyrənilməsinə az-çox öz töhfələrini veriblər. Çünki etnoqrafiya və folklor bir-biri ilə sıx bağlıdır. Xüsusilə, mərasim və ayinlərdə onları bir-birindən ayırmaq düzgün deyil. Məhz buna görə də folklor mənəvi mədəniyyət adı ilə etnoqrafiyanın bir parçası kimi də öyrənilir… Təbii ki, ideologiyaya uyğun olaraq dəyişikliklər də az olmayıb.

– Folklor və etnoqrafiyamıza aid bəzi faktlar, mənbələr sovet dövründə təhrif olunubmu? Əgər olubunsa, bu təhriflər Azərbaycançılıq məfkurəsinə nə dərəcədə zərbə vurub?

-Artıq SSRİ dağılıb, quruluş ləğv olunub, lakin elm sahəsində bir çoxları onun
qoyduğu istər ideoloji, istər siyasi qaydaları hələ də qısqanclıqla qoruyub saxlayırlar.
Məsələn, sovet dövrü “xalqlar dostluğu” adı altında ayrı-ayrı etnik kökə, dinə mənsub xalqlar süni yolla bir-birinə calaq edilərək vahid sovet xalqı yaratmaq qarşıya məqsəd kimi qoyulsa da, xalqlara öz dilində yazıb-oxuma haqqının verilməsi bu arzunu utopik bir şey kimi arxivdə gizlətdi. Lakin bəzi tarixçilərimiz özləri də bilmədən ortaya elə “faktlar” qoydular ki, bu gün ermənilər və Azərbaycana ərazi iddiası ilə çıxış edənlər həmin müəllifləri əllərində bayraq ediblər… Və yaxud, yuxarıdan sifarişlə hansısa folklor nümunələrinə, etnoqrafik materiallara əl gəzdirilib. Həmin materiallar dərsliklərə salınıb, radio, TV vasitəsi ilə xalqın beyninə yeridilib. Biz indi bu yanlışlıqları aradan qaldıra bilmirik. Çünki bu yalanlar üzərində bütöv bir nəsil yetişib.

-Mövsüm mərasimləri ilə bağlı folklor mətnlərimizin məzmununun dəyişdirilməsi barəsində nə deyə bilərsiniz?

-Elə o dediyim ideologiyaya uyğun dəyişikliklər mövsüm mərasimlərinə də aiddir. Təbii ki, bunların hamısının pis olduğunu demək də yanlış olardı. Bilirik ki, sovet dövrü həm də ateizm siyasəti ilə yadda qalıb. Bu gün din adına qonşu və uzaq ölkələrdə baş verənlərin bir çoxunu görəndə bəzi məsələləri başa düşmək olar. Lakin insanı mənəvi yoxsulluğa sürükləyən siyasət heç də yaxşı nəticə vermədi. Çünki “sovetlər dağıldıqdan, kommunizm ideyası aradan qalxdıqdan sonra insanların mənəviyyatında bir boşluq yarandı və yad ünsürlər ölkəmizə ayaq açdı” deyəcəkdim, amma bu günkü Türkiyədəki durumu təhlil edəndən sonra fikrimdən vaz keçirəm. Çünki onlar sovetin buxovunda olmayıblar, lakin bu gün dindəki aşınmalar orada da meydan sulayır. Təriqətlər tarix boyu bir-biri ilə rəqabət aparıb. Hələ mən məzhəb məsələsini demirəm. Hər birinin öz xətti, məqsədi, iddiası olan 100-dən çox təriqətin varlığı o bir Allaha, vahid dinə yox, müxtəlif vəqflərə, şeyxlərə xidmət deməkdir… Allah birdir, ona gedən yol da bir olmalıdır… Parçalanmalar və rəqabət uçuruma aparır. Uzun əsrlər bunun şahidi olmuşuq. Təkcə səfəviyyə ilə bakuviyyənin misalında fəlakətin ölçüsünü görmək mümkündür…
Lakin bu gün folklorumuza, etnoqrafiyamızda ciddi dəyişiklər və bunun da sayəsində yanlış təhlillərə yol açan məqamlar da çoxdur.

-Novruz adətləri və çərşənbələrin sıralanmasında da xeyli yanlışlıqlar var. Mümkünsə, azacıq bu barədə də danışaq…

-Əzəldən xalqımız yalnız ilin, ayın, yəni Boz ayın Axır çərşənbəsini böyük şadyanalıqla keçirib. Digər çərşənbələrin hər birinin öz funksiyası var. Əslində 7 çərşənbə nəzərdə tutulardı. Onun üçü oğru çərşənbə adı ilə Kiçik çilləyə düşərdi. Üçü isə doğru çərşənbə adı ilə Boz aya düşərdi. Kiçik çillə çıxan kimi gələn birinci çərşənbə Yalançı çərşənbə sayılardı və onu keçirməzdilər. Bu il Yalançı çərşənbə fevralın 21-ə düşür. 21-də hələ havalar soyuqdur. Belə havada hansı ağıllı, həm də rayonlarımızda bir-birini suya basar? Çox yerdə heç qar-buz əriməyib. Keçmişdə qış daha sərt keçərdi. Övliya Çələbi yazırdı ki, Ərzurumda bir kədi (pişik) bir damın üstündən o biri dama tullananda havada donarmış… Söhbət inkişaf etmiş böyük şəhərlərdən getmir…
Artıq ikinci Xəbərçi (muştuluqçu, cıdırçı, müjdəçi və s.) çərşənbədə yazın gəlişi özünü bildirərdi. Hava isinməyə başlayardı… Bu çərşənbədə qışdan çıxan insanlar ev-eşiyi çölə tökər, qarla xalça-palazı təmizləyər, kişilər əkin yerlərinə baş çəkər, dolmuş arxları, həyət-bacanı, tövlələri, axırları, hinləri təmizləyərdilər. Artıq, köhnə, çır-çırpını da yandırar, külünü əkin yerlərinə, ağacların dibinə tökərdilər. Ona görə bəzən buna Küllü çərşənbə də deyirlər.

Üçüncü çərşənbə Ölü çərşənbəsidir. Buna Qara çərşənbə də deyirlər. Amma bu çərşənbəni İslamdakı Qara bayramla bağlamayaq. Qara bayramın vaxtı dəyişir, amma Qara çərşənbə hər il Axır çərşənbədən əvvəlki çərşənbədə qeyd edilir. Məqsəd nədir? Həmin gün sübh tezdən kişilər uzaqda, təpəlikdə yerləşən məzarlıqların yollarını təmizləyir, qadınlar xonçalarla ora gedir, qəbirləri təmizləyir, kimsəsizləri də ziyarət edir, xonçaları orda qoyub qayıdırlar. Kasıb ailələrin uşaqları o xonçalardakıları götürüb evlərinə aparır və bir həftə sonrakı Axır çərşənbə süfrələrinə qoyurlar… Ağsaqqallar, ağbirçəklər bu bir ildə dünyasını dəyişənlərin ailələrini yasdan çıxardırlar ki, onlar da Axır çərşənbəni şadyanalıqla qeyd etsinlər. Həmin gün evdə ruhların adına qazan asılır, qapı, pəncərə aralı qoyulur, şam və ya ocaq qalanırdı ki, qaranlıqda ruhlar yollarını azmadan gəlib o paydan nəsiblərini alsınlar…

Dördüncü çərşənbənin adı üstündədir: Axır çərşənbə. Hamı elliklə bu çərşənbəni keçirir, ertəsi gün su üstünə gedir, ayinlərini icra edirlər. Budur dədələrimizin, nənələrimizin çərşənbələri.
İndi mən də sizə və eyni zamanda dörd ünsür, dörd çərşənbə deyib hamısında tonqal qalayıb, şənlənənlərə sual verim: Ağır qışdan çıxmış, bütün odun, oduncağını, əlindəki taxta tabağını yandırmış, azuqəsi bitmiş, taxça-boxçası boşalmış, yaz iş-gücünə başı qarışmış xalqın o qədər odunu, yemək-içməyi, boş vaxtı haradan idi ki, dörd çərşənbənin dördündə də kef eləsin, tonqal qalasın, şəkərburalı, paxlavalı, plovlu süfrə açsın, çıqqıdı-çıqqıdı etsin? Niyə çərşənbə deyirik? Axı Çərşənbə həftənin III günüdür. Əslində isə biz çərşənbə axşamından danışırıq… Təbii ki, bunların da öz cavabı var…

-Çərşənbə sıralanmalarının yanlış təqdim edilməsində məqsəd nə idi?

-Xocalı faciəsi Boz ayın ilk çərşənbəsi – Yalançı çərşənbə günü baş verib… Qarışıq dövr idi. Bilənlər bilir, biz, yəni, xalq Bakıda Xocalı faciəsi haqqında bir həftə, on gün sonra xəbər tutduq. Çünki yuxarıdan göstərişlə camaatın başını çərşənbələrlə qatdılar. Hər çərşənbə axşamı Fuad Qasımzadə efirə çıxıb “bu gün filan çərşənbədir. Onu belə qeyd etmək lazımdır…” deyib insanların diqqətini başqa istiqamətə yönəldirdi. Hakimiyyətdə böhran yaranan kimi hind filmləri ilə camaatın başını qatan kimi… Və sifarişi yerinə yetirən də rəsmi KİV-lər idi. Elmi məsləhətçi isə əsasən folklorşünas A.Nəbiyev olardı. Yəni, o da tək deyildi… Beləcə, 1992-ci ildə onun bir il əvvəl nəşr etdirdiyi gözəl mənbə olan “Novruz bayramı” kitabına tamamilə zidd olan “İlaxır çərşənbələr” kitabçası çap olundu və özünün də yazdığı kimi “bu ilk təcrübə” bəzi həmkarları tərəfindən çox tezliklə də yayıldı… Çünki yuxarının göstərişi vardı…

-Bu gün bu problemin aradan qalxmasına nə üçün maraqlı deyilik?

– Artıq böyük bir nəsil bu yalanla böyüyüb. Üstəlik, hələ də bu cəfəngiyyatı yayanlar, onun üstündə fəlsəfi fikirlər irəli sürənlər var. Amma bu dörd ünsür, dörd çərşənbənin xalqımıza bir çox yöndən ziyanı var. Ən əsası hər kəsin evində televizor var. Amma hamının iqtisadi durumu keçmişdəki və hər zamankı kimi eyni deyil. Dolanışığından şikayət edənlər də var, günahı başqalarında görənlər də. Heç vaxt heç kəs düşünməsin ki, hamının bərabər yaşadığı cəmiyyət qurmaq mümkündür. “Sən ağa, mən ağa, inəyimizi kim sağa”… Belə bir vaxtda televiziyalarda hər çərşənbə kimlərinsə bol süfrələri, dolu zənbilləri, çal-çağırları göstərilir. İmkanı fərqli ailələrdə bu görüntülər qıcıq yaradır. Çünki hər bir valideyn övladının qarşısında özünü gücsüz, imkansız, bacarıqsız hiss edəndə, içində olan kin, nifrət, etiraz səsi, üsyan daha da artır. Bu da sosial narazılığa gətirib çıxardır. Düşünürəm ki, əvvəllər olduğu kimi, yalnız Axır çərşənbə keçirilməlidir. Belə olduqda imkansızlara əl tutmaq da asan olar.

Dörd çərşənbə, dörd ünsür məsələsi heç bir türk xalqında, elə farsların özündə də yoxdur. Əgər dünyanın heç bir yerində bu yoxdursa, qondarma məsələ bizi dünyadan, eləcə də türk dünyasından ayırmağa xidmət edir…

Boz ayın bütün çərşənbələrini yemək-içmək, çal-çağırla keçirmək istəyənlər də bütün ay boyu nə alacağını, nə bişirəcəyini, kimi çağıracağını, hansı restoranı, hansı müğənnini sifariş verəcəyini düşünməklə vaxtını keçirir… Təbii ki, çal-çağırdan pul qazananlara, bazarlara, marketlərə, savadsız, lakin özünü çox bilən kimi göstərən “jurnalistlər”ə bu sərf edir. Hətta bəzi kanallar rayonlara gedib orda səhnəciklər qurub yanlış adları xalqın adından qələmə verməyə çalışırlar. Xüsusilə də Qazaxda qurulan tamaşalar gülməlidir. Çünki orda insanlar hələ də Ölü çərşənbəsində məzarlıqlara axışır…
Seçim xalqındır. Dədə-babadan Axır çərşənbə Novruzun özündən yaxşı keçirilib. Əsas səbəb də ilin ağır və Axır çərşənbəsindən xoşluqla ayrılmaqdır…

 

moderator.az

M.A.Əliyevanın Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti təyin edilməsi haqqında

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

 

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 1031-ci maddəsinin I hissəsini rəhbər tutaraq qərara alıram:

Mehriban Arif qızı Əliyeva Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti təyin edilsin.

 

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 21 fevral 2017-ci il.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) prezidentinin 2017-ci il 23 yanvar tarixli 85 nömrəli sərəncamına əsasən “Magistr-2017” müsabiqəsi elan olunur.

AMEA-dan bildiriblər ki, müsabiqənin keçirilməsinin əsas məqsədi akademiyada magistratura təhsilini daha da təkmilləşdirmək, magistrantların elmi nailiyyətlərinin və yaradıcılıq potensialının artırılmasına dəstək vermək, təhsildə, elmdə yüksək nəticələr göstərən, intellekti və bacarığı ilə fərqlənən istedadlı gəncləri həvəsləndirməkdir.

Müsabiqədə AMEA-nın magistraturasında təhsil alan birinci və ikinci kurs tələbələri iştirak edə bilərlər. Yekunda hər kurs üzrə ən yüksək nəticələr göstərmiş üç magistrant mükafatlandırılacaq. Qaliblərin mükafatlandırılması onların hər birinə müvafiq diplom verilməklə aşağıdakı qaydada aparılacaq:

I yer – 1500 manat;

II yer – 1000 manat;

III yer – 500 manat.

Müsabiqədə iştirak etmək üçün magistrantlar müəyyən olunmuş qaydada ərizə formasını doldurub (ərizələr müvafiq institutun təhsil şöbəsinin rəhbəri və elmi katibi tərəfindən təsdiq olunmalıdır) təhsil aldığı institutun direktorunun müşayiət məktubu ilə birlikdə 2017-ci il aprelin 15-dək AMEA Elm və Təhsil İdarəsinin magistratura şöbəsinə təqdim etməlidirlər.

Ünvan: AZ1143, Bakı ş., H.Cavid pr., 31, Akademiya şəhərciyi,

Tel.: (+994 12) 537-23-97, eti@science.az (elektron məktubda mövzu yerində “Magistr-2017 müsabiqəsi üçün” qeyd olunmalıdır).

XƏBƏR LENTİ