Nuri Paşa’nın “Paşa” unvanını verdiği Azerbaycan Türk’ü Kabadayı Adil kimdir?

Bu yıl 31 Mart, Taşnak ve Bolşevik güçlerinin Bakü’de yaptığı katliamların üzerinden 98 yıl geçti. Bu olaylar sırasında Ermeni Taşnak çetelerine ve onlara destek olan güçler, 30 binden fazla Azerbaycan Türkü’nü katlettiler. Kafkas İslam Ordusu Azerbaycan’a gelene kadar yerli vatansever kuvvetler Ermenilere karşı büyük bir direnç gösterdiler.

Taşnaklara karşı güçlü direnç gösterenler arasında Azerbaycan kabadayılarının yardımlarını da buraya kaydetmemiz lazım. Kabadayı Ayaz, Dağlı Musa ve diğerleri bu olayların önlenmesinde önemli rol oynadılar. Hakkında konuşacağımız yiğit evlatlarımızdan biri de Kabadayı Adil oldu. Genç blogçu Nicat Guluzade onun hayat ve faaliyeti hakkında araştırma yaptı. Kamuoyunun pek tanımadığı bu değerli şahsiyet hakkında blogger, “Meşedi Adil Kürdehanı köyünde doğdu.Kabadayı Adil o dönem çevresinde yaşanan haksızlıklara karşı mücadele etti. İlk defa işte bu yüzden hapse atıldı. Köyde zengin olan bir kişiyi öldürdüğüne göre çar mahkemesi tarafından kardeşi Alihüseyinle beraber Ukrayna’ya sürgüne gönderildi. Fakat daha sonrasında Bakü milyoneri olan Şıhı Balayev’in yardımıyla hapishanedeki yeri değiştirilerek, Baküye atandı. Cezasını geride kalanını Baküde çekti. Kısa süre sonra hapisten kurtuldu.Bir kimsenin başkasına zulüm ve haksızlık etmesine izin vermezdi. Kendisinden büyüklerin öğüt ve nasihatini dinlerdi” diyor.

. Kabadayı Adil’in Mart Olayları sırasında Ermeni Taşnaklara karşı gösterdiği kahramanlığı blogçu Nicat Guluzade özel olarak belirtiyor: “Onun 1918 yılında Taşnak çeteleri tarafından gerçekleştirilen katliamların önlenmesinde büyük hizmetleri olmuştur. Özellikle Bakü çevresi köylerine bu katliamın yayılmasının önlemesinde. Hırdalan, Kop, Hökmeli, Güzdek köy sakinlerinin katılımıyla savunma birlikleri Zabrat köyünde savaşa katıldılar. Köy halkı Kabadayı Adil olarak bilinen Meşedi Adil’e müracaat ettiler. Hatta o zamanlar Meşedi Adil’in Hocabey adlı birisiyle kan davası vardı. Buna rağmen, bizzat onun kapısına gitmiş, ondan yardım istemiştir. Onlar birleşerek eli silah tutan çevre köy halkını seferber ettiler ve Zabrat mezarlığının yakınlarında Ermeni Taşnak çetelerinin saldırısını durdurmayı başardılar. Ve türk birliklerinin Azerbaycan’a yardıma gelene kadar da mücadeleyi sürdürdüler. Sırf bunlardan dolayı sonralar Bakü’ye gelen Nuri Paşa, Meşedi Adil’in bu kahramanlığına çok değer veriyor ve ona kendine özgü atını ve kılıcını hediye ediyor.”

Osmanlı Türkleri Meşedi Adile “Paşa” unvanını verdiler. Bugün onun hakkında herhangi bir inceleme yapılmamıştır. Ama Kürdehanı hakkında yayınlanmış kitapta onun hakkında geniş bilgi verilmiştir. Bir hastalığa yakalanan Meşedi Adil 1919 yılında Bakü’de vefat etti. Şu anda onun adına Kürdehanı kasabasında sokak var”.

Elnur Eltürk

haberiniz.com.tr